a
 
aa


a
 
aa

 

 

BİLGİSAYAR GÖZLÜĞÜ   

Bilgisayar kullananlar neden özel bir gözlüğe ihtiyaç duyarlar ?


Günümüzde bilgisayar , tablet PC ve Cep Telefonlarının bu kadar yaygınlaşması, sadece keyfi olarak değil,  iş, uğraş, meslek gereği saatlerce ışık yayan bir ekrana bakıyor olmamız gözlerimizde bazı sorunlar yaratıyor.

SORUNLAR


 Bu sorunların başında gözlerimizin kuruması, yorulması, batması, kumlanması, sulanması, yanması, kızarması  gelir.

Hatta daha ileri aşamalarda bu rahatsızlıklar, görüntünün üst üste binmesi, konjonktivit,  blefarit, arpacık gibi göz hastalıklarına varan bir seyir izler.

 

Bilgisayar Görüş Sendromu  (CVS, computer vision syndrom )  veya Dijital Ekran Sendromu da denen  ve artık tıp literatürüne de giren  optik bilimi ile uğraşanları bir çözüm aramaya yönelten bu rahatsızlıkların nedenlerini  ortadan kaldırmadan bu duruma alışmak veya direnç kazanmak gibi kendiliğinden bir iyileşme beklenemez.


Gözümüzün görme yeteneği  ( refraksiyon gücü) tam ve kusursuz olsa , yani miyop, hipermetrop, astigmat gibi herhangi bir kırma kusuru  olmasa  bile ekran karşısında uzun süre kalınması halinde yukarıdaki belirtilerden biri veya birkaçı baş gösterebilir.

 


Dijital Ekran Sendromunda 

Hareketli hayal görüntülerin oluşması, uzun süre bilgisayar kullananların rastladıkları bir durumdur.

 

 

 

 

Sorun :   GÖZ KURULUĞU


Norma şartlarda gözümüz dakikada 15 kere göz kırparak kornea yüzeyini nemlendirir, kayganlığını artırır ve gözün kendi asit karakterli antiseptik sıvısı ile yıkanmasını sağlar.


Monitör ve benzeri ekranlara bakarken göz kırpma sayısı üçte bire kadar azalır. Göz kapakları sanki uzağa bakar gibi tam olarak açılmıştır. Bu haldeyken  kırpma sayısı üçte iki azalan gözün yüzeyindeki nem kolayca buharlaşır. Göz kırpma sayısı ekran karşısında üçte iki  azalarak yaklaşık 5 kereye kadar  düşer. Kornea yüzeyi kurur ve kapakların sürtünmesinden dolayı  irritasyon ve erozyon  başlar ve mikroplara direnci zayıflar.


Normalde göz yaşının PH sı (asiditesi ) göze zarar vermezken irrite olmuş gözün, salgılanan göz yaşıyla (şampuan ve sabunun göze kaçmasıyla olduğu gibi) yanma hissi artar. Göz ve göz kapakları kızarmaya başlar.


Okurken aşağı doğru bakan göz, kapakların yarı açık, iğ biçimini almasıyla göz yaşını daha ekonomik kullanır. Dolayısıyla göz hemen kurumaz. Kitap okurken bilgisayar ekranına bakarken rahatsız olduğumuz kadar rahatsızlık hissetmeyiz. Gözlerimiz yorulabilir fakat diğer komplikasyonlar daha az görülür.

Kitap okuma, dikiş, örgü, dantel, pirinç ayıklama vs gibi yakına bakarak yaptığımız işlerde başımızı aşağı doğru eğerek yakın görme pozisyonu alırız. Bu pozisyon gözün alışık olduğu ve taş devrindeki uzak atalarımızdan aldığımız genetik kodlarla da desteklenen doğal bir duruş şeklidir.

Ekranlara bakma şeklimiz gözün yadırgadığı ve doğal olmayan, yani başımızın uzağa bakma pozisyonu alıp, yakın mesafeye odaklandığı ve saatlerce bu pozisyonda kaldığı, başımızın, boynumuzun  ve gözümüzün fazladan  enerji harcadığı bir duruş biçimidir.

Dolayısıyla hem boyun ve baş ağrısı çekeriz hem gözlerimiz çabuk yorulur.

 

ÇÖZÜM

Göz yaşının bilgisayar karşısında buharlaşmasını ve göz kuruluğunu önlemek için gözün önündeki hava sirkülasyonunu kesen, yüzü iyice saran, cilde değmeyecek kadar yakın bir gözlük  gerekir.

4 Baz( base)  numaralı gözlük camlarının bombesidir. Numaralı gözlük çerçeveleri de genellikle bu bombede üretilir. 6 Baz orta derecede bombeyi ifade eder. Güneş gözlüklerinin büyük bir kısmı bu bazda üretilir.

8 ve 9 Baz yüksek bombeli gözlüklerdir. Bu bombe en çok sporcu gözlüklerinde ve koruyucu iş gözlüklerinde tercih edilir. Yüzü maske gibi sarar ve gözü  fiziksel, kimyasal, kozmik zararlılardan korur. Fakat  numaralı gözlük için uygun değildir.

Bunun için tercih edilecek  gözlük çerçeveleri,  bombesi, tasarımı, hafifliği, sağlamlığı ve kalitesiyle amaca  uygun olmalıdır.

 

SORUN :  KONTRAST AZLIĞI

Ekrandan yansıyan, çevremizden gelen direkt ışınlar ve baktığımız yakın mesafe gözümüzü sürekli  uyum halinde tutar.

Göz uyum yapabilmek için iris etrafındaki kas liflerini kullanır.

Bu kaslar belli bir süre sonra yorulur ve esnekliği azalır uyum yapmakta zorlanır. Görüş kalitesi bozulur.

Ayrıca ekrandaki mavi ve mor renge eşlik eden ultraviyole ışınları kontrastı azaltır ve puslanmaya neden olur.

LCD monitörlerde kullanılan civa buharlı flüoresan lambalar dalga boyu 350 nanometreden başlayarak 400 nanometre dalga boyundaki ultraviyole A ve viyole renk tonlarını ekrana yansıtır.Uv ,Mor, eflatun ve mavi  renk tonları  fluluğu (puslu görünüm)  artırır. Şeklin alt bölümü daha flu görünmektedir.

 

Amber renkli gözlük camları görüşü, derinlik algısını ve kontrastı artırır. Aşağıdaki manzarada bütün detaylar daha net görünmekte ve mavi tonların etkisi azalmaktadır.

Renksiz gözlük camında mavi tonlarının fazlalığı kontrastı, dolayısıyla netliği azaltır.

ÇÖZÜM

Ekranda netliği azaltan ve puslanmaya neden olan mavi, viyole, mor,uv renk tonlarının hafif  renkli  gözlük camları ile bloke edilerek etkisiz hale getirilmesi mümkündür. Bu renk ışık spektrumunda  sarı renk ile turuncu renk arasında yer alan amber ( kehribar) rengidir. Ekranda kontrast yaratarak görmemizi iyileştirdiği gibi ekran görümünü daha sıcak, daha soft hale dönüştürür. Gözün uyum stresinden kurtulup, yorulmasını geciktirir.


SORUN: GÖRME KUSURUNA BAĞLI GÖZ YORGUNLUĞU


Eğer gözümüzün  + 0.50 nin üzerinde bir hipermetrop veya hipermetropik astigmat,  - 0.50 nin üzerinde bir miyop veya  myopik astigmat kırma (refraksiyon ) kusuru varsa  bunların bile gözlükle düzeltilmesi  gerekir zira bu küçük kırma kusurları sürekli uyum (akomadasyon) gerektireceğinden  gözün yorulmasına neden olurlar.

ÇÖZÜM

Yeni bir Bilgisayar Gözlüğü sipariş verilecek ise göz hekiminden özellikle bu amaca uygun tam düzeltme yapılmış bir gözlük reçetesi talep edilebilir.


Eğer bilgisayar gözlüğünün dört dörtlük  olması arzu edilirse tespit edilen diyoptrinin gözlükte bulunması  göz yorgunluğunu azaltır. Özellikle 35 yaşından sonra verilecek küçük hipermetropik diyoptriler  görmeye yardımcı olur. 40-45 Yaşlarında başlayan yakını görememe (prespiopia) genellikle hipermetrop +1.00 v e +1.50 diyoptriden başlayan yakın gözlüğü  gereksinimi doğurur.

50 Yaşını aşan ve + 2.00 ve üzerinde presbiopisi  olanlar kitap okuma mesafesi  (40 cm den, Bilgisayar mesafesi (50-60cm)  dahil olmak üzere masa üstündeki her şeyi  görebilmek için (120cm ye kadar)  daha özel bir gözlük camına ihtiyaç duyarlar.
 

Üretici firmaların her biri bu gözlük camına kendileri bir ticari isim verirler. İş ( businnes), bilgisayar (computer ), ofis (Office)  gözlüğü gibi. Bunlar varifokal olmayan tek odaklı gözlük camları olmalarına rağmen yapıları nedeniyle yakın ve orta mesafede varifokallerden daha  geniş bir görüş alanına sahiptir ve geçişler hissedilmez çünkü arada dar bir köprü yoktur. 

Bu tür Bilgisayar gözlüğüne amber rengi, çok katlı kaplama ilave edilerek  yukarıda sıralanan sorunlar da  asgariye indirilebilir.

SORUN:  UYGUN OLMAYAN YAKIN GÖZLÜKLERİ

Gözlük camlarının performansını etkileyen en önemli  faktör üretildiği materyalin ABBE değerleridir. ABBE değeri  de gözlük camının distorsiyon seviyesini dolayısıyla görüntünün netliğini veya bulanıklığını ifade eder.

Abbe değeri yükseldikçe distorsiyon ( Renk sapmasına bağlı bulanıklaşma) azalır. Küçüldükçe artar.

Örneğin yüksek kırma indeksli organik camların Abbe değeri 30-32 civarında iken, en düşük  kırma indeksli  cr39 organik camın Abbe değeri  58 dir. Bu da minimum distorsiyon demektir. Poli karbon materyalinin  Abbe değeri 29 olup, distorsiyonu en  fazla olan gözlük camı türüdür. Bilgisayar gözlüğü olarak önerilmez.

Ayrıca gözlük camının iç ve dış yüzeyindeki yansımalar görüşü azaltan unsurlardır. Genellikle işportadan, semt pazarlarından satın alınan ucuz gözlükler AR kaplama ihtiva etmezler.


Bunlar kısa süreliğine, acil ihtiyacımızı karşılayabilir ama uzun süreli kullanımlar için ideal değildir. AR kaplaması olmayan gözlükler yaklaşık % 9-18 oranında görüş kaybına ve göz yorgunluğuna neden olurlar. Bazı türleri  kolay çizilir.

Anti reflektif ( anti refle) kaplamalar gözlük camına gelen ışınlarının yansımasını önleyerek %9 dan %18 e kadar varan görüş azalmasını önlerler. Gözlük camı üzerindeki AR kaplamanın kaitesi aynı zamanda camın da kalitesini belirler.

ÇÖZÜM

1,50 Kırma indeksli , çok katlı kaplaması (multicoated)  olan organik gözlük camlarının Abbe değerleri  ideale yakındır ve 6 baz bombeli olarak üretilmeleri mümkündür. Görüntü net ve keskindir.
Nesne görüntülerinin etrafında kırmızı ,mavi haleler oluşmaz.Üzerine yapılan kaplamalar (multicoating) ve yüksek Abbe değeri sayesinde ışık geçirgenliği (transparensi) üst seviyededir. 

SONUÇ

ABD de henüz kullanılmaya başlayan  fakat kısa sürede internette çok büyük ilgi gören,  hakkında binlerce olumlu geri bildirim yapılan bilgisayar gözlüklerinin  yarar sağladığı  gerçek.

Ancak bu konu istismara açık olduğu için değişik isimler altında (gece görüş gözlüğü, sis gözlüğü, antifar gözlük, sürücü gözlüğü gibi ) fonksiyonları tartışılır bazı ucuz gözlüklerin internette reklamının da yapıldığını görüyoruz. Bu gözlüklerin hem cam hem çerçeveleri kalitelerinin iyi olması bu fiyatlarla mümkün görünmüyor. Konumuz olan Bilgisayar Gözlüğü ile benzerliği ise sadece cam rengiyle sınırlıdır.

Tüketicilerin bu ürünlere rağbet etmemesi ve sorunlarını ciddiye alıyorlarsa uygun çözümler bulması önerilir.


 Yukarıdaki bilgiler çerçevesinde hazırlanan Bilgisayar Gözlükleri günde ortalama 6 saat bilgisayar karşısında denendikten sonra  sıradan bir yakın görme gözlüğü  ile aşağıdaki  farklılıklar tespit edilmiştir.

1-Yaklaşık %15 Amber rengi ortamdaki zararlı kozmik ışınları, fluluk yaratan ve yansıyan ışınları bloke (absorbe) ediyor .Dolayısıyla  göz , ortamdaki ışığa göre uyum yapmak  zorunda olmadığı için  daha az yoruluyor.

2-Gözlüğün  yüze yakın  geometrisi  gözün hava ile temasını azalttığı için göz yaşının buharlaşarak kuruması engelleniyor  ve yanma, batma hissi azalıyor.

3-Gözlük camının Abbe değeri yüksek materyali, kontrast yaratan amber rengi, yansımayı önleyen çok katmanlı kaplaması (multicoating) sayesinde ışık ve uyum stresi azalan göz daha dingin (relax) , kotrast daha iyi, ekran renkleri daha yumuşak (soft) ve daha sıcak oluyor.


4- Gözün kırma (refraksiyon)  kusuru  tam olarak düzeltildiği için sürekli uyum (akomadasyon) yapmak zorunda kalmıyor. Verilen diyoptriler görmeyi kolaylaştırıyor. Göz daha az yoruluyor.

 

 



RIFAT KAYIN

YasalUyarı:Bu web sitesindeki RIFAT KAYIN’a  ait yazıların tüm hakları  Optik Tunalı ya aittir. Özel izin alınmaksızın kısmen veya tamamen kullanılamaz. Ancak aktif link verilebilir.